Hoe tegels met de hand worden gemaakt
Het begin
De klei wordt gezuiverd en met water vermengd, gekneed en in een vacuümpers ontdaan van lucht. Vervolgens wordt de zachte klei gerold tot een dikte van ± 8 mm. Deze gerolde 'plakken' klei liggen 1 nacht te drogen en zijn de volgende dag in een 'leerhardstadium' geschikt om tot tegel verwerkt te worden.
De tegelmaker hanteert hierbij nog dezelfde gereedschappen als 400 jaar geleden, namelijk een mes en een houten mal met in de hoeken spijkertjes. De spijkertjes dienen om de tegel tijdens het op maat snijden op zijn plaats te houden. Naderhand zijn en blijven de afdrukken van het spijkertje als kleine puntjes in de glazuur zichtbaar.
Doordat de tegelmaker op gevoel de tegel iets schuin naar binnen afsnijdt kan deze naderhand op de oorspronkelijke wijze, nagenoeg zonder voeg, verwerkt worden.
de klei
het 'opkappen'
(op maat snijden)
gaatjes in de hoeken
oven / bisquitstook
Het schilderen
Na het drogen wordt de tegel voor de eerste keer gebakken (bisquit) en vervolgens met de hand overgoten met tinglazuur, bereid naar receptuur uit de 16e en 17e eeuw. Na het glazuren volgt de laatste stap: het schilderen.
Bij elk decor maakt de schilder gebruik van een spons. Een spons is een decortekening waarvan de contourlijnen fijn doorprikt zijn. Deze spons wordt op de nog vochtige glazuur gelegd en m.b.v. een zakje houtskoolpoeder bestoven. De nu zichtbare stippellijn is de enige ondersteuning voor de schilder. De stippellijn wordt met een dunne trekpenseel 'getrokken' en daarna ingevuld met kleur.
De verven waarmee geschilderd wordt zijn in feite glazuren die op kleur gebracht worden door er een metaaloxide aan toe te voegen. Ze versmelten met de laag tinglazuur tijdens de 2e brand.
glazuren
sponzen
schilderen
eindresultaat
De fantasie van de schilder
Ofschoon het raamwerk van het decor door de spons vastligt, blijft de stijl van de schilder herkenbaar. Invulling van bijvoorbeeld zee- en luchttaferelen bepalen het handschrift van de schilder en daarmee het unieke karakter van elk produkt.
De hierboven beschreven techniek staat bekend als de majolica of fayencetechniek. Dit is de aloude techniek die altijd in de Nederlanden werd toegepast en nu nog slechts zeer sporadisch gebruikt wordt. De Harlinger Aardewerk en Tegelfabriek houdt deze techniek in ere!