De geschiedenis van het aardewerk in Harlingen
De eerste Gleybackery
We schrijven het jaar 1598, het jaar waarin de basis van het Friese Aardewerk en Tegelgoed werd gelegd met de oprichting van de eerste 'Gleybackery' van Steffen Gunter de Olde in de Raamstraat te Harlingen. Vanaf dit moment staat Harlingen op de kaart als een van de toonaangevende tegel- en aardewerkproducenten van Nederland. De vondst van de ovenfundamenten van deze eerste fabriek, bij opgravingen in 1987, waarbij schotelgoed met het jaartal 1614 erop werd teruggevonden, toont de vroege productie in deze havenstad eens te meer aan. Bijzonder aan deze vondst was het feit dat het hier het oudste gedateerde friese majolica betrof.
Een begrip in de wereld
Door de gunstige ligging aan zee, groeide Harlingen uit tot een belangrijke havenstad. Hierdoor werd ook het Harlinger aardewerk een belangrijk exportproduct. Mede doordat de grondstof, de klei, voor het oprapen lag, werd het Harlinger Aardewerk en Tegelgoed een begrip in de wereld. Een groot deel van de, zich nu nog in oude huizen, boerderijen en musea in binnen- en buitenland bevindende, antieke tegels is uit Harlingen afkomstig.
- Belangrijke werkplaatsen in Harlingen door de eeuwen heen waren onder andere:
- Pytter Grauda ± 1670
- Familie Spannenburg 1728 - 1804
- Familie Feytema ± 1685 - 1781
- Familie Tjallingii 1781 - 1910
- Familie Van Hulst 1850 - 1933
Belangrijke schilders door de eeuwen heen waren Dirk Danser 1708 - 1770, Pytter Ruurds 1754 - 1800 en vooral Pals Karsten ± 1723 tot na 1775. Pals Karsten was werkzaam in de fabriek van de familie Spannenburg en werd beroemd door zijn zeer eigen prachtige stijl waar veel aandacht geschonken werd aan de detaillering van bloemen- en vooral scheepstableaus. De stijl van zijn hand vormt nog immer een niet aflatende inspiratiebron in de opleiding van de schilders van de Harlinger Aardewerk en Tegelfabriek. Met de sluiting van de fabriek van de familie Van Hulst in 1933 en de daarmee gepaard gaande archiefvernietiging van 350 jaar, komt er vooralsnog een einde aan de eeuwenlange traditie in Harlingen.